Smartphonevrij Opgroeien

16 Mar, 2026

De kindertijd is te kort om door te brengen op een smartphone

Er is iets heel moois aan het opbloeien in Nederland. Er is een grassroots beweging aan het aanzwellen die zich inzet om kinderen smartphonevrij te laten opgroeien. Het is een beweging in gang geschoten door bezorgde ouders en leerkrachten. Inmiddels hebben meer dan 65.000 ouders het ouderpact ondertekend, zijn er duizenden boeken verkocht en uitgedeeld en groeit het aantal smartphone vrije scholen met de dag.

Het probleem

Smartphonevrij opgroeien stelt het probleem als volgt:

Kinderen blootstellen aan zaken die hun brein nog niet voldoende kan verwerken, kan voor een scala aan problemen zorgen. Van bijziendheid tot concentratie- en slaapproblemen, mentale gezondheidsklachten, eetstoornissen en het openen van de deur naar cyberpesten, grooming en grensoverschrijdend gedrag, volgens het laatste onderzoek.

Nog even opsommen met linkjes naar wat onderzoek aantoont:

• Smartphones zijn verslavend
• Smartphone gebruik correleert met mentale gezondheidsproblemen
• Smartphones verkleinen het concentratie vermogen
• Smartphones ontnemen kinderen hun vrije opgroeitijd
• Smartphones vergroten schermtijd, die leidt tot negatieve gezondheids uitkomsten

44% van de kinderen tussen de 7 en 12 jaar heeft een smartphone in de slaapkamer

Nederlandse jongeren van 13-16 jaar brengen gemiddeld 6 uur per dag door op de smartphone, waarvan 80% op sociale media.

Als je een ouder bent kan je je aansluiten bij de Smartphonevrij opgroeien beweging! Dan geef je aan dat je nadenkt over wanneer je je kind een telefoon/smartphone geeft en hoe je daar mee om gaat. Het advies is om tot zeker 11 jaar helemaal geen telefoon aan een kind te geven. Als het nodig is tussen 11 - 14 jaar een eerste simpele bel telefoon. Tussen 14 - 16 jaar een afgeschermde smartphone zonder social media. En pas vanaf 16+ een eigen smartphone.

De afspraak die ouders van smartphonevrij opgroeien onderling maken, is dat kinderen tot minimaal 14 jaar geen eigen smartphone krijgen (en social media uitstellen tot 16 jaar).

Sociale druk

Doordat er sociale druk vanuit school of de maatschappij is voelen veel ouders niet meer de vrijheid om zelf te beslissen hoe ze met het vraagstuk van de smartphone omgaan. Smartphonevrij opgroeien zet zich ervoor in dat ouders die het anders wíllen doen, ook de mogelijkheid hebben om dat te doen.

Sommige ouders denken dat een kind echt een smartphone nodig heeft. (Deels omdat ze zelf ook niet meer zonder kunnen, deels door die sociale druk.) Maar dat is echt niet het geval. Je kunt je kind ook bereiken op een internetloze beltelefoon. Leerlingvolgsystemen als Magister, waar huiswerk en cijfers in worden gecommuniceerd, kun je ook op een laptop bekijken. En roosterwijzigingen kunnen ook via een mededelingenbord of via een digibord in de aula worden doorgegeven. Het internet kan veel veiliger worden bezocht op een familie laptop die in de keuken of woonkamer staat zodat een ouder kan meekijken en helpen.

Scholen

Ook scholen en docenten merken hoe smartphones het leren in de weg staan en een hoop ongewenste dynamiek de klas in brengen. Als die stoorzender weg is, is de concentratie en motivatie van leerlingen beter. De ervaring op veel scholen is dat leerlingen na het invoeren van een smartphoneverbod in plaats van te scrollen weer met elkaar praten, lachen, voetballen en flirten, met andere woorden: normaal tienergedrag laten zien.

Goed voorbeeld doet volgen

Natuurlijk is het belangrijk dat je als ouder zelf het goede voorbeeld geeft. Als je kind je ieder moment van de dag met een smartphone in de weer ziet zal het dat normaliseren. En geef je de indruk dat het een heel belangrijk apparaat is met allemaal interesante content erop. Bovendien is aandacht, oogcontact en echte interactie essentieel voor de ontwikkeling van kinderen, en juist die verdwijnen wanneer we met ons hoofd in het scherm zitten.

Ik ben al bijna twee weken zonder smartphone

Ik ben blij dat ik inmiddels meer dan 10 dagen zonder smartphone ben. Het geeft me de rust die ik zocht en van mij werd afgepakt door verslavende apps en dwingende notificaties. Maar het zorgt er ook voor dat ik nu niet meer thuis op een smartphone zit. In plaats daarvan ziet mijn dochter mij veel meer lezen, koken, brood bakken, tekenen, schaken en voor me uitstaren. Wanneer is de laatste keer dat je dat hebt gedaan? Ze komt nu naast mij zitten als ik op mijn iPad aan het schaken ben, om mee te denken en te leren.

Heb je dan wel een iPad? Hypocriet! Ik ben echt niet faliekant tegen alle technologie, deze blog staat toch echt op het internet, maar er is wel een gedegen discussie nodig over welke soorten technologie we toelaten in onze levens, hoe we die beperken, wat de valkuilen zijn en wat we ermee opgeven. Mijn iPhone zat altijd in mijn zak en gebruikte ik te pas en te onpas, mijn iPad staat op mijn bureau en klap ik dicht nadat ik heb gedaan wat ik wilde doen. Een blog opstarten en stukjes schrijven maken mij een stuk gelukkiger dan 2 uur lang Reddit swipen.

Smartphone gebruik verminderen

Als jij nou niet zoals ik je smartphone weg wil doen maar wel het gebruik ervan wil verminderen zijn hier wat tips:

• Zet de notificaties van alle storende apps uit

• Geen social media op je telefoon:

  het is een haast onbegonnen strijd tegen de verslavende mechanismen van deze apps

• Grote schoonmaak:

  gooi alle apps weg die je tijd verdoen en weinig toevoegen.

• Stel een tijdlimiet in:

  dan wordt je even gewezen op hoe veel tijd je al in een app door hebt gebracht, of download Onesec, dan moet je 5 of 10 seconden wachten voor een app opent, dat geeft je kostbare bedenktijd. Of koop een Brick, die hang je dan op een hele onhandige plek in je huis, dan moet je daar helemaal heen lopen om bepaalde apps te openen. Begraaf hem in je tuin, of geef hem aan je partner voor nog meer barrieres.

• Zet je telefoon op grijstinten:

  op die manier is scrollen op bijvoorbeeld Instagram een stuk minder aantrekkelijk

• Maak een smartphone plek in je huis met een lange oplaadkabel:

  dat is de plek waar je je telefoon mag gebruiken, nergens anders. Dan neem je hem niet mee je slaapkamer of de rest van het huis in.

Sluit je aan bij Smartphonevrij opgroeien, en natuurlijk bij ons Groninger Luddieten Collectief!